Bułgaria

Bułgaria, oficjalnie Republika Bułgaria, jest krajem w Europie Środkowo-Wschodniej, we wschodniej części Półwyspu Bałkańskiego, i zajmuje 22% jego terytorium. Licząc 110 tys. km kw. powierzchni i 7,4 mln mieszkańców, Bułgaria zajmuje odpowiednio 102. i 96. miejsce na świecie pod względem wielkości i liczebności.

Oficjalnym językiem jest bułgarski, należący do grupy języków południowosłowiańskich.

Jednostką monetarną Bułgarii jest lew, równy 100 stotinkom. 1 euro równe jest w przybliżeniu dwóm lewom.

Od 1. stycznia 2007 r. Bułgaria jest państwem członkowskim Unii Europejskiej.?

Tak brzmi oficjalna informacja o Republice Bułgarii. Za nią jednak kryje się malowniczy kraj i niewielki naród, o zagadkowej geografii, historii i psychologii narodowej.

Bułgaria jest sercem Półwyspu Bałkańskiego i "piętą" Unii Europejskiej. Rezowo, niewielka miejscowość nad Morzem Czarnym, stanowi najbardziej na południowy wschód wysunięty punkt kraju i jednocześnie kraniec Zjednoczonej Europy. Granicą z Turcją jest w istocie rzeka Rezowska, na której jednym brzegu cumują łodzie tureckie, a na drugim - bułgarskie; na jednym brzegu powiewa flaga bułgarska, nad drugim - czerwienieje turecka.

Bułgarzy są dumni ze swej pradawnej historii. Tę część Europy Południowo-Wschodniej już w II tysiącleciu przed Chrystusem zasiedlili tajemniczy Trakowie: sojusznicy Achajów podczas wojny trojańskiej, mistrzowie złotnictwa i słynni artyści, którzy ofiarowali światu boski głos śpiewaka Orfeusza. W końcu V ? początku VI w. po Chrystusie na dzisiejsze ziemie bułgarskie dotarli Słowianie - i zaczęli masowo się na nich osiedlać. W II połowie VII w. na ziemie dzisiejszej Bułgarii Północno-Wschodniej dotarło plemię wojowniczych Protobułgarów. Jeden z prabułgarskich chanów - Asparuch - założył w 681 r. państwo bułgarskie, a dwa stulecia później, w 864 r., książę Borys I przyjął chrzest wraz z wiarą chrześcijańską z Bizancjum. W ten sposób Bułgaria przyłączyła się do wielkiej rodziny narodów wschodniochrześcijańskich. Wielką zasługą Bułgarów jest gościnne przyjęcie uczniów Świętych Braci Cyryla i Metodego w końcu IX w., co przyczyniło się do zachowania i kultywowania piśmiennictwa słowiańskiego.

Od początku swego istnienia państwo bułgarskie przeżywało okresy wzlotów i upadków, naturalny historyczno-kulturowy rozwój kraju był przerywany czasem dominacji bizantyńskiej (XI-XII w.), pięciowiekową niewolą turecką (XIV-XIX w.) oraz okresem władzy komunistycznej (1944-1989 r.). Niezależnie jednak od przeciwności dziejowych, Bułgaria odradzała się jak feniks z popiołów, a naród bułgarski nawet w najtrudniejszych czasach nie przestawał budować swej historii i kultury.

 Blisko półwieczne rządy komunistyczne spowodowały poważny uszczerbek na politycznej, ekonomicznej i społecznej strukturze państwa. W 1989 r. Bułgaria powitała przemiany demokratyczne prawie całkowitym brakiem społeczeństwa obywatelskiego. Stopniowo jednak mapa świadomości społecznej zaczęła się zmieniać. W chwili obecnej bułgarskie społeczeństwo obywatelskie jest młode, niepewne i nieokrzepłe, ale czyni pierwsze śmiałe kroki i zwycięża pierwsze bitwy. W rezultacie silnych nacisków społecznych parlament bułgarski przyjął ustawę zakazującą uprawy kultur GMO, zakazał badań nad gazem łupkowym w najbardziej urodzajnej części kraju. Dobrudży oraz ograniczył nieodpowiedzialną zabudowę parków krajobrazowych.

W skład etniczny Bułgarii wchodzi ponad 84% Bułgarów, wyznających tradycyjne wschodnie prawosławie, około 8,5% etnicznych Turków i około 4,5% Romów. Obie mniejszości nie są wystarczająco zintegrowane, a nawet są w dużym stopniu wyalienowane, co z kolei pomaga im zachować specyficzny charakter tradycyjnego sposobu życia. Niekiedy mniejszości tworzą barwne kontrasty, zadziwiające i intrygujące poszukujących egzotyki cudzoziemców.

Odwiedzający Bułgarię z pewnością, pod względem geograficznym, nie odczują nudy. Północną granicę państwa rysuje leniwie płynący Dunaj, wschodnią - kapryśne morze, a na południu rozpościera się bogato pofałdowany garb ziemi. Stara Płanina niczym kręgosłup unosi ciało Bułgarii, dzieli je na dwie części i spaja północne jej krańce z południowymi. Między górskimi łańcuchami i pagórkami widnieje ciemna ziemia, dająca życie wszystkiemu. Warunki naturalne pozwalają na rozwój turystyki morskiej i górskiej; państwo inwestuje w kurorty letnie i zimowe, coraz szybciej rozwija się agroturystyka.

Podróż po kraju nikogo nie pozostawia obojętnym. Nie ma ryzyka, że pomimo niewielkiego terytorium podróżny znuży się monotonią przyrody czy architektury. Bałkan kryje w sobie barwne XVIII- i XIX-wieczne domy, w strome zbocza gór Rodopów wbudowano surowe kamienne domki, a nawet parterowe budynki na północnym bułgarskim wybrzeżu Morza Czarnego zachwycają swoją prostotą. Miejskie pejzaże stanowią eklektyczne kompozycje architektury secesyjnej, szarej socjalistycznej jednakowości, demonstracyjnej nowoczesności i korporacyjnego blichtru.

Najwyraźniej bułgarska ziemia kryje w sobie tajemnicze siły mistyczne; w Strandży nestinarki tańczą na rozżarzonych węglach, a w miejscowości Rupite prorokini Wanga przepowiedziała wiele z wydarzeń współczesnego świata. Dziedzice Orfeusza śpiewają głosami słowików, a niektórzy z nich wysławiają Bułgarię ze sceny mediolańskiej La Scali.

 

 Bułgarzy odznaczają się młodzieńczym porywem i gorącą krwią; jakichkolwiek niedoli i cierpień dostarczy im historia, nie przestają się weselić. Lubią spędzać długie wieczory przy stole, wśród rozmów i muzyki. Nawet w czasie najgłębszego kryzysu kawiarnie, restauracje i niewielkie osiedlowe knajpki są pełne, od zawsze stanowiąc naturalne ośrodki kontaktów społecznych w Bułgarii.

Młodzi ludzie, a szczególnie miejskie dzieci z tzw. pokolenia urban, są wyjątkowymi kosmopolitami. Uczą się języków obcych, lubią sandwicze z Subway?a i kawę ze Starbucksa, a większość życia upływa im w przestrzeni wirtualnej. Są pokoleniem demokratycznym, myślą technokratycznie, bez obciążeń ideologią, i są naturalną i łatwo się adaptującą częścią wielkiego świata.

Bułgarzy lubią chwalić się swymi sławnymi rodakami. Są dumni z Johna Atanasova i Dilmy Rusev ? dzieci bułgarskich emigrantów, z Sylvii Vartan, która opuściła kraj po 1945 r., jak też z faktu, że Bułgaria jest obecna w biografiach takich światowej sławy imion, jak Carl Djerassi, Jules Pascin, Christo, Elias Canetti, Julia Kristeva, Tzvetan Todorov?

Każdy kraj ma swój własny zapach. Wiecie, czym pachnie Bułgaria? Jesienią cały kraj pachnie pieczoną papryką, zimą ? mięsem z rusztu i ciężkim winem, wiosną ? pokrzywą, świeżym leśnym mchem i fiołkami, a latem? latem Bułgaria pachnie zachwycająco: morskimi wodorostami, różami spod Kazanłyku, brzoskwiniami ze Sliwen, orientalnym tytoniem, dojrzewającymi w słońcu ziołami?

Trudno powiedzieć, czy Bułgaria musi być kochana czy chociaż lubiana. Bułgaria musi być odczuwana, doświadczana, zrozumiana. I może dopiero wtedy pokochana. Jeśli to się jednak zdarzy, to będzie to miłość na całe życie.