Kiklewicz A., M. Korytkowska, J. Mazurkiewicz-Sułkowska, A. Zatorska, T. Ramza,

Podstawowe struktury zdaniowe współczesnych języków słowiańskich: białoruski, bułgarski, polski,

red. nauk. A. Kiklewicz, M. Korytkowska, Olsztyn 2010,

Centrum Badań Europy Wschodniej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, 448 ss.

 

Monografia zawiera analizę podstawowych struktur zdaniowych trzech języków słowiańskich, reprezentujących ich trzy podstawowe grupy: zachodnio-, wschodnio- i południowosłowiańską. Na podstawie eksplikatywnie sformułowanego modelu opisu zanalizowany został materiał z języka polskiego, białoruskiego i bułgarskiego. Podstawą opisu jest baza danych, uporządkowana według kryterium znaczeniowego (uwzględniając polisemię) każdej z wyodrębnionych jednostek, którym przypisane są odpowiedniki w pozostałych językach. (językiem wyjściowym jest język polski). Badane są możliwości przejawiania się poszczególnych komponentów podstawowej struktury semantycznej, w tym dopuszczalność braku ich realizacji. Opisowi podlega także struktura powierzchniowa zdań.

Analiza pozwala na uwidocznienie, jak bogate spektrum zjawisk semantycznych wyrażane jest poprzez znacznie uboższy inwentarz struktur powierzchniowych oraz wskazuje na rolę zjawiska kompresji semantyczno-syntaktycznej. Dołączony Aneks zawiera teksty, które pogłębiają niektóre problemy związane z opisem realizacji struktur semantycznych czasowników jako eksponentów predykatu.

Przyjęty model i zaprezentowany opis materiału jest przykładem logicznie uporządkowanej systematyzacji schematów semantyczno-syntaktycznych. Może on służyć jako podstawa do dalszych prac nad składnią o charakterze konfrontatywnym oraz do prac typu leksykograficznego.